Damarlar nasıl tıkanır?
Damar tıkanıklığının temelinde ateroskleroz, yani damar duvarında yağ, kolesterol ve kireçten oluşan plakların birikmesi vardır. Bu plaklar zamanla damarı daraltır ve kan akışını azaltır. Süreç yıllarca belirti vermeden ilerleyebilir.
Diyabet, hipertansiyon ve yüksek kolesterol bu sürece zemin hazırlayan başlıca durumlardır. Yüksek kan şekeri ve yüksek tansiyon damar duvarını yıpratır. Kanda fazla bulunan LDL kolesterol (halk arasında kötü kolesterol) ise bu yıpranmış bölgelerde birikir. Sigara da aynı süreci hızlandırır. Bu durumların birkaçı bir arada olduğunda risk daha da artar.
Aşırı yağlı ve tuzlu beslenmenin etkisi
Doymuş yağdan zengin beslenme LDL kolesterolü yükseltir. Yağlı kırmızı et, sakatat, şarküteri ürünleri, tereyağı ve kuyruk yağı bu grubun başlıca kaynaklarıdır. Kızartmalar ve trans yağ içeren paketli ürünler de kan yağlarını olumsuz etkiler.
Fazla tuz vücutta sıvı tutulmasına ve tansiyonun yükselmesine yol açar. Tuzun önemli bir bölümü tuzluktan değil, hazır ve işlenmiş gıdalardan gelir. Turşu, salamura, cips, hazır çorba ve soslar bu açıdan dikkat gerektirir. Şekerli içecekler ve tatlılar ise kilo artışını ve kan şekeri dengesizliğini kolaylaştırır.
Akdeniz tipi beslenmenin ilkeleri
Akdeniz tipi beslenme, kalp damar sağlığı açısından üzerinde çokça çalışılmış bir beslenme modelidir. Bu modelde tek bir besin değil, sofranın bütünü önemlidir. Bitkisel besinlerin ağırlıkta olduğu, işlenmiş ürünlerin az yer tuttuğu bir düzen hedeflenir.
Temel ilkeleri şöyle özetlenebilir:
- Her öğünde sebzeye, her gün meyveye yer verin.
- Temel yağ olarak zeytinyağı kullanın.
- Haftada birkaç kez kuru baklagil tüketin.
- Beyaz ekmek ve pirinç yerine tam tahıllı ürünleri ve bulguru tercih edin.
- Haftada bir iki kez, ızgara ya da fırında pişirilmiş balık yiyin.
- Ceviz, badem, fındık gibi kuruyemişleri tuzsuz ve ölçülü tüketin.
- Kırmızı eti ve işlenmiş et ürünlerini sınırlayın.
- Tatlıyı ve şekerli içecekleri özel günlere bırakın.
Günlük hayatta uygulama önerileri
Diyabet, böbrek hastalığı ya da kalp yetmezliği gibi bir durumunuz varsa beslenme planınızın size özel düzenlenmesi gerekir. Kan sulandırıcı kullanan bazı hastalarda da belirli besinlerin miktarı önem taşır. Bu durumlarda köklü bir değişiklik yapmadan önce hekiminize ya da diyetisyeninize danışın.
Beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve sigaradan uzak durmakla birlikte ele alındığında daha etkili olur.
Günlük hayatta şu adımlar işinizi kolaylaştırır:
- Kızartma yerine ızgara, fırın, haşlama ya da buğulama yöntemlerini seçin.
- Yemeklere lezzeti tuzla değil, limon, sarımsak, baharat ve taze otlarla verin.
- Paketli ürünlerin etiketini okuyun; tuz, şeker ve doymuş yağ miktarına bakın.
- Porsiyonlarınızı küçültün ve yavaş yiyin.
- Susuzluğunuzu su ile giderin.
- Öğün atlamayın; uzun açlık sonrası hızlı ve fazla yemek kolaylaşır.
- Dışarıda yerken sosları ayrı isteyin, ızgara ve zeytinyağlı seçeneklere yönelin.



